والدين هوشيار، فرزندان كامياب
نقش و جايگاه مدرسه به عنوان مهمترين شاخص جهت آموزش و پرورش و موفقيت دانش‌آموزان انكارناپذير و حياتي است. اما نمي‌توان جايگاه والدين و ضرورت مشاركت آنها در آموزش و پرورش و موفقيت كودكان را نيز ناديده گرفت؛ نقشي حياتي و تاثيرگذار كه بي‌شك بدون مشاركت والدين بخشي از اهداف آموزشي و پرورشي ناكام مانده و كودكان نيمي از آموزش‌هاي لازم را دريافت نمي‌كنند.
حضور والدين
1 - عدم حضور والدين و ارتباط مستمر آنها با اولياء مدرسه يكي از بزرگترين معضلات آموزشي و موثرترين عامل جهت ايجاد اختلال در روند آموزش است.
2 - پژوهش‌ها نشان مي‌دهد ارتباط مستمر اولياء دانش‌آموزان با اولياء مدرسه اثرات مثبتي به اين شرح به دنبال دارد:
* افزايش موفقيت تحصيلي دانش‌آموزان
* علاقه به درس و مدرسه و توجه دقيق به مسائل آموزشي- تربيتي از سوي دانش‌آموز.
* افزايش چشمگير انگيزه دانش‌آموز براي فراگيري مباحث درسي و به دنبال آن كاهش خطر ترك تحصيل دانش‌آموز.
* تعادل رفتار كودك و جلوگيري از بروز رفتارهاي نابهنجار به ويژه بيش‌فعالي در كودكان.
3 - به هر ميزان والدين روي مسئله آموزش و پرورش فرزندشان حساسيت بيشتري داشته باشند - حساسيت به جا و منطقي- به همان ميزان فرزند موفق‌تري خواهند داشت.
4 - ارتباط والدين با اولياء مدرسه بايد ارتباط مستمر و دوستانه باشد. اين ارتباط بايد در همه سطوح شامل تصميم‌گيري در مسائل آموزشي- پرورشي، مشاركت‌هاي اقتصادي، فرهنگي و... جلوه‌گر شود. به عبارتي ارتباط اوليا با مدرسه بايد در حدي باشد كه كودك واقعاً مدرسه را خانه دوم خود دانسته و در مدرسه احساس اطمينان و آرامش كند.
5 - انتظار والدين بايد به طور صحيح، كامل و واضح با كودك در ميان گذاشته شود تا كودك بر همان اساس، حركت كند.
6 - والدين دانش‌آموزان موفق همواره برنامه‌ريزي دقيقي دارند، برنامه‌اي كه روي اجراي آن نيز تاكيد دارند. اما والدين كودكان ناموفق يا برنامه‌ريزي صحيحي ندارند و يا اين كه اصراري بر اجراي برنامه‌ها نداشته و خود نيز دچار سهل‌انگاري هستند. بنابراين براي موفقيت تحصيلي دانش‌آموزان بايد اولاً با برنامه‌ريزي صحيح، هدف‌ها را مشخص كرد و ثانياً روي اجراي دقيق و كامل برنامه‌ها تاكيد كرد.
باورهاي والدين، موفقيت فرزند
سه عامل به عنوان مهمترين عوامل جهت موفقيت تحصيلي دانش‌آموزان مطرح است كه از اين عوامل با نام «باورهاي والدين» يا «اهداف والدين» ياد مي‌كنند:
* باور والدين و مشخص كردن نكات مهم و با اهميت در زندگي و انتقال اين باورها و اعتقادات به كودك، با شيوه‌اي صحيح و منطقي، كودك را در جهت‌گيري‌ها و رفتارهايش ياري مي‌هد.
به طور مثال اگر تحصيل، موفقيت تحصيلي و تحصيلات بالاي فرزند براي والدين از اهميت ويژه‌اي برخوردار است، بايد اين باور به شيوه‌اي درست و منطقي براي كودك شرح داده شود تا كودك بفهمد كه براي والدين او، موفقيت تحصيلي جايگاه ويژه‌اي دارد، تا بر همين اساس گام بردارد.
* عقيده و باور والدين درباره هر موضوعي بايد ابتدا در رفتار خود آنها جلوه‌گر شود. والديني كه از دروغگويي بيزارند و دوست ندارند فرزندشان اين خصلت زشت را بياموزد، بايد اين باور را به طور عملي نشان بدهند.
* اگر والدين عقيده دارند كه ارتباط و حضور مستمر آنها در مدرسه فرزندشان باعث موفقيت تحصيلي او مي‌شود، بايد اين عقيده را اجرا كنند. به اين معني كه با برقراري ارتباط موثر و مناسب با اولياء مدرسه فرزندشان باعث فراهم كردن زمينه مناسب براي موفقيت فرزندشان شوند.
بنابراين باورهاي والدين و انتقال اين باورها با شيوه‌اي درست و منطقي به فرزند، او را در جهت‌گيري‌ها و يافتن مسير صحيح ياري مي‌كند.
شيوه حضور و مداخله والدين
عمده‌ترين دلمشغولي والدين ناتواني آنها در انتخاب بهترين شيوه حمايت از فرزندان به ويژه در زمينه آموزش و پرورش است. از اين رو شايد توجه به اين نكات راهنماي مناسبي براي جهت‌گيري بهتر و موثرتر والدين باشد:
* حمايت از فرزند بايد در جهت تعليم وتربيت صحيح او باشد. اين حمايت مي‌تواند به شيوه‌هاي مختلف و در هر زمان متناسب با خواست منطقي كودكان ارائه شود.
* كودكاني كه در منزل از حمايت‌هاي فرهنگي چون مطالعه كتاب، رفتن به سينما، تماشاي فيلم‌هاي مناسب سن و روحيه خود، تفريح، ورزش و سرگرمي مناسب و... برخوردار مي‌شوند، بيش از همسالان خود كه چنين حمايتي ندارند، انگيزه ادامه تحصيل داشته و با اشتياق بيشتري درس مي‌خوانند.
* مشاركت والدين بايد هم‌سو و هم جهت با آموزش‌هاي مدرسه انجام شده و در حقيقت مكمل آموزش‌هاي مدرسه باشد.
* صرف هزينه به هر شكل بايد توجيهي منطقي داشته باشد. اگر توجيهي براي صرف هزينه‌اي پيدا نكرديد، بدانيد كه اشتباه كرده‌ايد!
برنامه‌ريزي، راهي براي رسيدن به هدف
والديني كه دوست دارند فرزندشان به شرايط ايده‌آل و آرماني كه در ذهن دارند، دست يابند بايد برنامه هایی را به صورت عملي و به اين شرح به مرحله اجرا بگذارند:
* هر روز برنامه‌ريزي كنيد، زمان خواب و استراحت، صرف وعده‌هاي غذايي، انجام تكاليف مدرسه، مطالعه آزاد، ورزش و تفريح، كمك كردن به والدين در امور منزل و... بايد به درستي مشخص شده و همه برنامه‌ها طبق برنامه‌ريزي از قبل تعيين شده به اجرا درآيد.
* كنترل دقيق اما نامحسوس برنامه‌هاي كودك به ويژه برنامه‌هاي فوق‌برنامه و برنامه‌هايي كه در اوقات فراغت كودك انجام شود. تماشاي تلويزيون، پرداختن به برنامه‌هاي غيردرسي و... بايد براساس برنامه‌ريزي صحيح و با محدوديت زماني مشخصي اجرا شود.
* وضعيت تحصيلي دانش‌آموز، وضعيت انضباطي و رفتاري او بايد به طور مرتب كنترل شود. مراجعه به مدرسه، بدون اطلاع كودك و گفت‌وگوي دوستانه با اولياء مدرسه بهترين شيوه كنترل نامحسوس شرايط كودك است.
* با وجود انتظار و توقع بالاي اكثر والدين از فرزند، بايد اندكي واقع‌بين بود. والدين بايد به خوبي نقاط ضعف و قوت فرزندشان را بشناسند تا بر همان اساس برنامه‌ريزي كنند، برنامه‌ريزي بايد در جهت رفع نقاط ضعف و قوت بخشيدن به نقاط قوت فرزند باشد.
* تشويق، مهمترين عامل جهت پيشرفت و موفقيت تحصيلي كودكان است. موفقيت‌هاي فرزندتان را بزرگ جلوه داده و از آن استقبال كنيد. به او نشان بدهيد كه از موفقيت او خوشحال هستيد و دوست داريد همواره به همين ترتيب فعاليت كند.
* عادت مطالعه، خواندن و نوشتن، گفت‌وگو و تبادل‌نظر دوستانه و... را در خانواده باب كنيد. با گوش كردن به صحبت‌هاي فرزندتان، با مطالعه كتاب و... عادت‌هاي خوب را عملاً به او بياموزيد.
